مجموعه کلمات و آیات قرآن
ضمناً یکسال 12 ماه است و 12 مرتبه کلمه شهر یعنی ماه در قرآن بکار رفته است.
ضمناً یکسال 365 روز است و 365 مرتبه کلمه یوم یعنی روز در قرآن بکار رفته است.
قرآن کتاب آسمانی است که بر حضرت محمد (ص) نازل شد و معجزه بزرگ پیامبر اسلام بود. به قرآن الذکر. الکتاب نیز اطلاق گردیده است.
قرآن کریم در مدت 23 سال (13 سال مکه 10 سال مدینه ) بر حضرت محمد پیامبر
نازل گشت. اغلب قسمتهای قرآن در مکه نازل شد یعنی از 114 سوره که 87 سوره
آن مکی و 27 سوره آن در مدینه نازل شده است و مدنی است. اولین سوره قرآن
اقربسم و آخرین سوره قرآن سوره ناس است.
قرآن بصورت یک یا دو آیه و گاه چند آیه نازل می شد که پیامبر و مسلمین آن
را از حفظ می کردند یا بوسیله زیدابن حارثه و دیگران نوشته می شد.
طویل ترین آیه. آیه 282 سوره بقره است که از 128 کلمه تشکیل گردیده و کوتاه
ترین آیه پس که از 2 حرف تشکیل گردیده است. طولانی ترین سوره های قرآن
بقره مرکب از 286 آیه و کوتاهترین سوره. سوره کوثر مشتمل بر 3 آیه است.
نام های قرآن. بدرالدین زرکشی 55 اسم و حرالی 90 نام برای قرآن بر شمرده اند. لفظ قرآن 58 بار در قرآن آمده است.
چون اجزاء قرآن. یعنی آیات آن مقرون و نزدیک به یکدیگر است لذا قرآن نامیده
شده و دارای اسامی متعدد است از جمله : کتاب. التنزیل. نور. فرقان (یعنی
فرق بین حق و باطل می کند ) مهیمن. عزیز. کلیم. و آیات مبین
تقسیم آیات
– قرآن دارای 6666 آیه است که آیات 1-
در توحید 1000 آیه 2 – در وعده 1000 آیه 3 – در و عید 1000 آیه 4- در اخلاق
1000 آیه 5 – در قصص انبیاء 1000 آیه 6- در پند و امثال 1000 ایه 7 – در
احکام 500 ایه 8 – در دعا 100 آیه 9 – در ناسخ و منسوخ 60 آیه می باشد. در
قرآن 114 سوره است که به سی جزو هر جز و به چهار حزب تقسیم می شود.
تقدیم و تاخر سوره ها بر حسب زمان نزول و ترتیب نزول نیست. بلکه تنظیم آن
بر حسب سوره های مفصل و سوره های کوتا ه است (سوره های کوتاه در آخر قرآن
قرار داده شده است. )
قرآن چه وقت جمع آوری شده است ؟
برخلاف آنچه در میان جمعی معروف است که قرآن در زمان خلیفه
سوم یا لااقل بعد از پیامبر (ص)جمع آور ی شده. مدارکی در دست است که در
زمان خود پیغمبر (ص) و بفرمان او به همین صورت گرد آمد ه است. علی بن
ابراهیم از زمان امام صادق علیه السلام نقل کرده است که رسول خدا به علی (ع
)فرمود :"قرآن در قطعات حریر و کاغذ و امثال آن پراکنده است. آن را جمع
آوری کنید. سپس اضافه می کند که علی (ع) از آن مجلس برخاست و آن را دریاچه
زرد رنگی جمع آوری نمود و سپس بر آن مهرزد (وانطلق علی علیه السلام فجمعه
فی ثوب اصغرثم ختم علیه )
گواه دیگر این گفته. مطلبی است که " خوارزمی " در کتاب مناقب از " علی بن ریاح " نقل می کند.
آنجا که می گوید : " علی بن ابیطالب و ابی بن کعب قرآن را در زمان رسول خدا (ص)جمع آوری کردند."
سومین شاهد. جمله ایست که " حاکم " نویسنده معروف اهل سنت در کتاب " مستدرک
" از "زیدبن ثابت " آورده است. زید می گوید : " ما در خدمت پیغمبر (ص)قرآن
را از قطعات پراکنده جمع آوری می کردیم و هر کدام را طبق راهنمائی پیامبر
(ع)در محل مناسب خود قرار می دادیم ولی در عین حال نوشته ها متفرق بود.
بهمین جهت پیامبر (ص)به علی (ع )دستور داد که آن را یکجا جمع کند و از
تضییع و از بین رفتن آن ما را برحذر می داشت " سید مر تضی دانشمند و محقق
بزرگ شیعه می گوید : " قرآن در زمان رسول الله (ع ) بهمین صورت کنونی جمع
آوری شده بود و از شواهد زنده ای که برای این موضوع می توان اقامه کرد نام
گذاری همین سوره حمد به فاتحه الکتاب است. زیرا از روایات استفاده می شود
که این سوره درزمان خود پیغمبر (ص) بهمین نام شناخته شده است و این بخوبی
می رساند که در آن زمان قرآن بصورت کتابی که با همین سوره حمد شروع می شده
وجود داشته است. زیرا می دانیم طبق روایات مشهور سوره حمد نخستین سوره ای
نیست که بر پیغمبر نازل شده بنابراین این نامگذاری آن به فاتحه الکتاب.
گواه بر جمع آوری قرآن در زمان پیغمبر (ص)بصورت کنونی است و بعید نیست
روایات دیگری که می گوید : قرآن درزمان ابوبکر. یا عمر. یا عثمان جمع آوری
شده بخاطر فضیلت سازی برای آنها بوده است. ولذا هر دسته از این روایات این
فضیلت را به کسی نسبت می دهد. در اینجا فقط یک نکته نیازمند به تذکر است:
چگونه می توان این نکته را باور کرد. با اینکه معروف است قرآن پس از پیامبر
(ص)جمع آوری شده بوسیله علی علیه السلام یا عثمان و یا به عقیده جمعی
درزمان ابوبکر جمع آوری گردیده باشد.
در پاسخ این سئوال باید گفت : اما قرآنی که علی (ع)جمع آوری کرد تنها قرآن
نبود. بلکه مجموعه ای از قرآن و تفسیر و شان نزول آن و امثال آن بود. و اما
در مورد عثمان قرانی در دست است که گواهی می دهد عثمان برای جلوگیری از
اختلاف قرائات دست بنوشتن قرآن واحدی با قرائت و نقطه گذاری معین زد.
بهرحال امتیازات مذکور و امتیازات دیگر یست که باعث شده پیامبر بزرگ اسلام
(ص) این سوره را آغاز قرآن و برنامه اسلام قرار دهد. تفسیر نمونه
نام سوره های قرآن:
قرآن مجید بنص آیه شریفه : ان علینا جمعه و قرانه
عبارت از مجموع آیاتی است که ضمن سوره ها منظم شد ه.
آیه :
آیه یعنی نشانه. جماعت. معجزه. بر هان. عبرت و همچنین انفصال بفصل لفظی از
کلام را در کتاب. آیه نامند و جمع آن آیات است و ایات شریفه قرآن با تمام
این معانی سازگار می باشد زیرا نشانه فضل و صدق بود ه و جماعتی از حروف و
کلمات قرآن است که قدرت بی پایان الهی و عجز و ناتوانی مخلوقات را بدلیل
میدارد و موجب تنبه و پند گرفتن است.
بعضی از آیات قرآن در بیان معارف دین واثبات توحید و نبوت و معاد و برخی
درباره احکام و قوانین شرع مقدس اسلام و پاره ای در مورد قصص و امثال است.
سوره:
کلمه سوره از خود قرآن گرفته شده و مشتق از سور است – سور (بودن همزه ) به
معنی دیومار و حصار اطراف شهر و سور (با همزه ) نمی خورده را گویند.
سوره یعنی قطعه مستقل از کتاب و بقلعه و حسار نیز اطلاق می شود و دسته ای
از ایات قرآن را که بمنزله حصن حصین و قلعه و حصاری است که آدمی را از شر
نفس و راهزنان عقل و دین محفو ظ میدارد. محدود و معین نموده سوره نامیده
اند و جمع آن سور (بضم اول و فتح ثانی )میباشد.
تعداد سوره ها :
قرآن مجید دارای یکصد و چهارده سوره است که 87 سوره آن در
مکه معظمه و 27 سوره دیگر در مدینه منوره بر پیغمبر اسلام نازل گردیده و به
سی جزو قسمت و هر جزو به چهار حزب تقسیم شده است.
بعضی سوره " انفاق با توبه " را که دو سوره است یک سوره دانسته اند که در
این صورت جمعاً 113 سوره میشود و برخی سوره " ضحی با انشراح " و " قبیل یا
قریش " را که چهار سوره است دو سوره دانند که در اینصورت 112 سوره میگردد
لیکن بنا بر مشهور بطوریکه گفته شد و بدلیل بسم الله در ابتدای سوره ها
(باستثنای سوره توبه ) قرآن مجید 114 سوره دارد.
نام گذاری سوره ها :
هر یک ازسوره قرآن نام بخصوصی دارد که رسول اکرم شخصا ً اسامی آنها را بعلل
و تناسبی انتخاب و معین فرموده از جمله سوره بقره که چون داستان گاو بنی
اسرائیل در آن بیان گردیده بدین اسم نامیده شده و همچنین ذکر آل عمران
بسوره آل عمران و شرح بسیاری از احکام زنان بسوره نساء و قس علیهذا سایر
سور که هریک بمناسبتی نام معینی دارد.
بعضی از سوره های قرآن که ابتدای آن از حروف مقطعه است به نام همان حروف نامیده شده مانند سوره طه – یس- ص- ق.
برخی از سوره های قرآن بنام پیامبران است مانند سوره نوح. ابراهیم. یوسف.
یونس. هود. محمد علی نبینا و آله و علیهم السلام که در این سوره ها و بعضی
سوره دیگر . سرگذشت انبیاء عظام با عبارات گوناگون و برای مقاصد تبلیغی
بیان گردیده است.
نام هود که پیغمبر قوم عاد است منحصراًدر قرآن شریف ذکر شده و در سایر کتب
آسمانی نامی از او بمیان نیامده و تنها منبعی که درباره قوم عاد بسخن
پرداخته و از معجزات تاریخی آن بشمار میرود قرآن عظیم است .
پاره ای ازسوره های قرآن درباره مومنان. منافقان. کافران و علائم مشخصه
آنان بحث کرده و بنام سوره مومن. مومنون. منا فقون. کافرون نامیده شده.
دسته ای از سوره های قرآن درباره آفرینش آسمانها و زمین. آفتاب و ماه و
ستارگان و حرکت آنها و ابر و رعد و برق و نزول باران. ایجاد روز و شب و
علائم و اوصاف قیامت بحث کرده و باسم سوره شمس – قمر – نجم – بروج- رعد –
لیل – زلزال و قیامت بحث کرده و باسم سوره شمس – قمر – نجم – بروج – رعد –
لیل – زلزال و قیامت نامیده شده تا بشر در اطراف این مخلوقات و نظام آفرینش
بررسی کند و بعظمت پروردگار و قدرت خلاقیت او پی برد و تسلیم اوامرش گردد.
گروهی از سوره های قرآن بنام حیوانات و حشرات و فلزات است مانند سوره بقره.
انعام فیل. نحل. نمل. عنکبوت. حدید. تا آدمی در ماهیت و آثار و خواص مادی و
طبیعی آنها نیز غور و بررسی کند.
بطوریکه گفته شد پیامبر عظیم الشان اسلام در چهارده قرن پیش برای هریک از
سوره های قرآن نام بخصوصی معین فرموده و شاید بعضی از مردم آن زمان نسبت به
برخی از این اسامی مانند (سوره گاو. فیل. چهارپایان. مورچه. عنکوبت و
امثال آن )لنظر تعجب یا استهزاء مینگرسیتند لیکن امروزه با توسعه روز افزون
علم و دانش. توجه دانشمندان به تمام رشته های علمی معطوف گردیده و یک قسمت
از برنامه دبیرستانها. تدریس علوم طبیعی است و در دانشگاهها نیز در رشته
مزبور تالاهاری متعددی برای انسان شناسی. حیوان شناسی. نبات شناسی. حضره
شناسی و معدن شناسی وجود دارد و هریک از دانشجویان در یک رشته از این علوم.
بدرجه دکترا میرسند و این مطلب میرسند و این مطلب میرساند با اینکه قرآن
عظیم برای ار شاد و هدایت خلق نازل شده و کتاب تاریخ و جغرافی و هیئت و
علوم طبیعی نیست معذالک در 1400 سال قبل که اثری از علوم امروزه وجود
نداشته تمام رشته های علمی را معرفی کرده و بذر دانش های گوناگون را
افشانده است از جمله ضمن آیات متعددی درباره راز آفرینش و نحوه گردش زمین و
سایر اختران و علت پیدایش روز و شب و ماه و سال و همچنین خلقت انسان و
حیوان و نبات و سیر تکاملی آنها بحث و گفتگو کرده تا آدمیان توجه بیشتری به
آیات الهی نمایند و کتاب آفرینش رابا دقت مطالعه کنند.
============================================
تلخیص و تنظیم از :
1- تفسیر جامع تالیف حاج ابراهیم بروجردی
2- سرالبیان فی اعجاز القرآن تالیف حسن بیگلری
کلیه حقوق و مسئولیت این وبلاگ متعلق به محفل قرآنی آل البیت (صلوات الله علیهم اجمعین) شهرستان آران وبیدگل به مدیریت اینجانب سید ماشاالله باختر می باشد از همه قرآن دوستان معظم(اساتید،حافظان ،قاریان،قرآن پژوهان)استدعا داریم با ارائه انتقادات ،نظرات،پیشنهادات ومطالب ارزشمند خود مارا در این مسیریاری فرمایند.